Mapu-mei he-ngalu:
Ko e Saame 1-10
‘Oku ‘oatu heni e liliu-lea ‘o ha ngaahi konga ‘o e Fuakava Motu‘a´ mei he mu‘aki-lea ‘o e Tohi Tapu´, ‘a ia ‘e ‘oatu fakakongokonga ‘i he taimi faingamälie. Ko e ngäue faingata‘a eni he ‘oku ‘ikai ko e liliu-lea pë ka ko e ohi-‘uhinga foki. ‘Oku lamalama taimi hono fakahoko´, pea fai tau‘atäina mei he liliu-Tohitapu ‘oku kautaha ai ‘a e Kösilio Fakafonua ‘o e Ngaahi Siasi ‘o Tonga´ mo e Kautaha Lau-Tohitapu ‘o e Pasifiki. ‘Oku mahu‘inga ke faka‘ilonga‘i ‘a e ‘ätakai ‘o e ngäue ni, he ‘oku ‘ikai pule‘i ‘e ha feohi‘anga lotu pe fakakouna ‘e ha monü‘ia faka-e-koloa, ka ko ‘eku fie fekuki pë mo e fu‘ufu‘unga lea ‘o e Tohitapu´. ‘Oku ‘i ai e ngaahi ‘uhinga fakaekita ki hono ‘ahi‘ahi e ngäue ni, kae fe‘unga pë mu‘a ‘eni ki he taimi lolotonga ni´: Ko e manako pë ki he Fuakava Motu‘a´. Taumaiä ‘e ‘i ai ha liliu-lea te ne lava ke puke kotoa ‘a e mu‘aki-lea´, pe ‘ata‘atä mei he ngaahi a‘usia mo e hoholi ‘a ia ‘oku fai ‘a e liliu-lea´!
‘Oua na‘a ‘itengia ‘oka tuai e hoko atu´, he ko e vavaku ni ‘oku hangë pë ha "mapu-mei he ngalu´." ‘Oku ongona ‘a e le‘o´, ka ‘oku kei lofia hono fötunga´. ‘Oku fai fakataha ‘a e liliu-lea´ mo hono fatu e fakamatala ‘o e ngaahi tohi ‘oku liliu´, ka ‘oku mu‘a atu e fakalea´ kae toki mui atu ‘a e faka‘uhinga´.
Ka ‘oku ‘i ai ha fakalelei mo ha fakatonutonu mai, ha fakatalanoa pe tokoni ki he liliu-lea´ mo e faka‘uhinga´, pea lafo mai mu‘a (j.havea@tcu.edu). ‘Oku ‘a kitautolu ‘a e faka‘uhinga´, ka ‘oku kei hiliö ‘a e motua‘i-‘uhinga´ mo e füfünaki ‘o e mu‘aki-lea.´
Ko e ‘uluaki fötunga ‘o e ngaahi saame´ ‘oku ‘oatu heni´ ‘oku ou feinga ke fakalalata mai e mu‘aki-lea´. Ko e fötunga hono ua´, ‘a ë ‘e ‘oatu fakataha mo e faka‘uhinga´, ‘e toki ohi ai ‘a e fakalea´ ki he tötö‘onga ta‘anga faka-Tonga´. Ko ia ko e ngäue ni ‘oku te‘eki kakato, pea ‘e ‘i ai ha ngaahi fakalelei ‘e muimui atu.
‘Oku hounga ki he feinga ni ‘a e faingamälie kuo foaki ‘e he kau poupou ‘o e http://www.tongatapu.net.to ke fai ‘a e fetaulaki ‘i he paenga ni.
|
1 |
Fiefia ä ka ko ia ‘oku ‘ikai |
|
2 |
Ka ko e fakahinohino ‘a Atonai hono manako´, |
|
3 |
‘Oku ne hangë ha ‘akau ne tö he ngaahi ve‘e manga‘i vai´, |
|
4 |
‘Oku ‘ikai pehë ‘a e kau faikovi´: |
|
5 |
Ko ia ‘e ‘ikai matu‘uaki ‘e he faikovi´ ‘a e fakamaau´, |
|
6 |
He ‘oku ‘ilo ‘e Atonai e fou‘anga ‘o ha‘a faitotonu´, |
|
1 |
Koehä kuo fono-tau ai e ngaahi pule‘anga |
|
2 |
Ko e ngaahi tu‘i ‘o mämani´ ‘oku nau fakama‘u hifo |
|
3 |
Tau veteki ‘ena ngaahi ha‘i ‘anaua, |
|
4 |
Ne kata hifo ‘a ia ‘oku nofo ‘i langi |
|
5 |
Te ne lea kiate kinautolu ‘i he‘ene houhau |
|
6 |
"Ka kuo u fakanofo ‘eku tu‘i |
|
7 |
Kau ‘a‘au ‘a e fekau ‘a ATONAI |
|
8 |
Kole meiate au pea u ‘atu ha pule‘anga mo‘o tofi‘a |
|
9 |
Te ke hau kinautolu ‘aki ha sepita uokamea |
|
10 |
‘E kau tu‘i, ke mou faka-poto ä |
|
11 |
Tauhi e Eiki´ ‘i he manavahe |
|
12 |
‘Uma ki he ‘alo´ |
[Ko e Saame ‘o Tevita he‘ene hola mei a Apisalome ko hono foha]
|
1 |
ATONAI, hono ‘ikai tokolahi hoku ngaahi fili! |
|
2 |
Ko e tokolahi ‘oku lea‘aki kiate au, |
|
3 |
Ka ko koe ATONAI ko e pale‘anga ‘oku ‘aofi au |
|
4 |
Ko hoku le‘o´ ‘oku ou tangi‘aki kia ATONAI |
|
5 |
Na‘a ku tokoto hifo pea u mohe |
|
6 |
‘Oku ‘ikai te u manavahë ki ha mano‘i kakai |
|
7 |
Tu‘u hake ATONAI, haofaki kita ‘e hoku Otua |
|
8 |
‘Oku ‘a ATONAI ke haofaki, |
[Ki he Taki; mo e ngaahi me‘alea. Ko e Saame ‘o Tevita.]
|
1 |
‘O kau ka ui atu, tali mai, |
|
2 |
Ha‘a matäpule, ko futufutunga hono manukia hoku langilangi? |
|
3 |
Ke ‘iloa kuo vahe‘i ‘e ATONAI ‘a e ‘ofeina mo‘ona; |
|
4 |
Ke mou tetetete kae ‘ouae faihala ai; |
|
5 |
Fai ‘ani feilaulau ‘i he totonu´ |
|
6 |
Ko e tokolahi ‘oku nau pehë, |
|
7 |
Kuo ke ‘omi fiefia ki hoku loto´ |
|
8 |
Te u tokoto hifo pea u mohe ‘i he fiemälie |
[Ki he Taki; Fai‘aki e ngaahi mimiha; Saame ‘o Tevita.]
|
1 |
Tuku telinga ki he‘eku ngaahi lea´ ATONAI ë |
|
2 |
Fanongo ki he le‘o ‘o ‘eku tautapa´ |
|
3 |
ATONAI, fanongo ki hoku le‘o´ ‘i he pongipongi´ |
|
4 |
He ‘oku ‘ikai ko ha ‘otua koe ‘oku polepole he käkä; |
|
5 |
‘E ‘ikai matu‘u ‘a e kau fiehä ‘i ho ‘ao´; |
|
6 |
‘Oku ke faka‘auha ‘a kinautolu ‘oku lea loi |
|
7 |
Ka ko au, tu‘unga ‘i he hulu ho‘o ‘alo‘ofa, te u hü ki ho fale; |
|
8 |
ATONAI taki au ‘i ho‘o totonu´ telia kinautolu ‘oku tokamalumu; |
|
9 |
He ‘oku ‘ikai ha falala ‘i honau ngutu; |
|
10 |
‘E ‘Otua, tuku ke nau fua ‘enau hia´; |
|
11 |
Ka ke mavava ‘a ha‘a hüfanga atu kiate koe |
|
12 |
He ‘oku ke tapuaki‘i ‘a e faitotonu ATONAI ë |
[Ki he Taki. Fai‘aki e helefilo ‘o fakatonu ki he Seminite; Saame ‘o Tevita]
|
1 |
ATONAI, ‘oua te ke valoki au ‘i ho ‘ita |
|
2 |
Fakatotoka ATONAI he ‘oku ou vaivai |
|
3 |
Ko ‘eku mo‘ui ‘oku takatakatu‘u pë |
|
4 |
Tafoki ATONAI ‘o hamusi ‘eku mo‘ui´ |
|
5 |
Tala‘ehai ‘oku ‘i ai ha manatu atu mei he mate |
|
6 |
‘Oku ou ongosia he tauto‘e´ |
|
7 |
‘Oku ‘auhia hoku fo‘imata´ he‘eku lotomamahi |
|
8 |
Mama‘o meiate au ‘a e kau ngäue ‘o e kovi |
|
9 |
‘Oku ongona ‘e ATONAI ‘a ‘eku kole´ |
|
10 |
‘E fakamaa‘i pea fu‘u paa‘usi‘i ‘a hoku fili´ kotoa |
[Ko e laulau ‘o Tevita na‘a ne hiva‘aki kia ATONAI kau kia Kusa ko e Penisimani]
|
1 |
ATONAI ë ko hoku ‘Otua, ko Koe ‘oku ou hufanga ki ai |
|
2 |
Telia na‘a ne halu faka-laione ‘eku mo‘ui´ |
|
3 |
ATONAI ë ko hoku ‘Otua,ka kuo u fai e me‘a ni |
|
4 |
Ka kuo u tufa mala ki hoku takanga´ |
|
5 |
Pea tuku ki hoku fili ke ne lamasi pea lakasi kita |
|
6 |
Tu‘u hake ATONAI ‘i ho‘o houhau´ |
|
7 |
Tuku e ha‘ofanga ‘o e ngaahi kakai´ ke fakataha kiate koe |
|
8 |
‘Oku fakamaau ‘e ATONAI ‘a e ngaahi kakai´ |
|
9 |
Fakangata ä ‘a e vanu ‘a e kau faikovi´ |
|
10 |
Ko hoku fakaü´ ‘oku ‘i he ‘Otua´ |
|
11 |
Ko e ‘Otua ko e fakamaau ‘o e totonu |
|
12 |
‘Oka ‘ikai ha‘a ne liliu, ka ne faka‘alo ‘ene heletä |
|
13 |
Kuo ne teuteu kiate ia ha me‘atau fakamate |
|
14 |
Uoke! ‘Oku ke fofoa‘i ‘a e {pe: feitama ko e} kovi, toloaki ‘a e pau‘u |
|
15 |
Kuo ne keli ha luo pea fakaloloto hifo |
|
16 |
‘E foki ki hono tumu‘aki ‘o‘ona´ ‘ene pau‘u´, |
|
17 |
Ke u fakafeta‘i kia ATONAI tu‘unga he‘ene faitotonu´ |
[Ki he Taki. Fakatatau ki he Kititi. Ko e Saame ‘o Tevita]
|
1 |
ATONAI ë ko homau ‘eiki |
|
2 |
Mei he ngutu ‘o e valevale mo e kei huhu. |
|
3 |
‘I he‘eku vakai ki he ngaahi langi´, |
|
4 |
Koehä ai e tangata´ ke ke tokangaekina? |
|
5 |
Ka kuo ke ngaohi ia ‘o toe si‘i pea ne ‘otua, |
|
6 |
Te ke tuku ke ne pule ki he ngäue ho nima´ |
|
7 |
‘A e sipi´ mo e pulu´ kotoa, |
|
8 |
‘A e manupuna´ ‘o e ‘atä mo e ika ‘o e tahi´ |
|
9 |
ATONAI ë ko homau ‘eiki |
[Ko e Saame 9 mo e 10 'oku na tu'u hoko pë 'o matamata ko e fo'i ta'anga pë 'e taha. 'Oku anga pehë hono fokotu'u atu heni.]
[Ki he Taki; ‘i he mate ‘a e foha; Saame ‘o Tevita]
|
1 |
Te u fakamälö kia ATONAI ‘aki hoku loto´ kotoa |
|
2 |
Te u fiefia mo hakailangitau ‘i he ‘Afiona´ |
|
3 |
‘I he holomui ‘a hoku ngaahi fili´ |
|
4 |
He ‘oku ke tauhi ‘eku totonu mo ‘eku tonuhia |
|
5 |
Kuo ke valoki‘i e ngaahi pule‘anga´, faka‘auha e faihala´ |
|
6 |
Ko e fili´ kuo pulia, ko e fale-holo ma‘u aipë |
|
7 |
Ka ko ATONAI ‘oku ta‘e ngata ‘ene ‘afio´. |
|
8 |
‘Oku ne fakamäu ‘a mämani ‘i he totonu |
|
9 |
Ka ko ATONAI ko e malu‘anga ki si‘i faiekina´ |
|
10 |
Pea na‘e falala kiate koe ‘a ha‘a ‘ilo ki ho huafa |
|
11 |
Hiva fakalangilangi kia ATONAI ‘a ë ‘oku ‘afio ‘i Saione |
|
12 |
He ko ia ‘oku huhu‘i e toto ‘o kinautolu´, ‘oku fa‘a manatu |
|
13 |
‘Alo‘ofa mai ATONAI, ‘Afio ki hoku hoke‘ia ‘e ha‘a fehi‘a mai |
|
14 |
Koe‘uhi ka u ‘a‘au hao fakalangilangi, |
|
15 |
Kuo ngangana ‘a e ngaahi pule‘anga´ he luo ne nau keli´ |
|
16 |
Kuo faka‘ilo ‘e ATONAI ‘e ia ia: |
|
17 |
Tuku e faihala´ ke foki ki Hetesi. |
|
18 |
‘E ‘ikai ngalo ma‘u ai pë ‘a e ta‘ema‘uhame‘a, |
|
19 |
Tu‘u mai, ATONAI, ke ‘oua na‘a ikuna ‘a e me‘a efu´ |
|
20 |
Taa‘i kinautolu ATONAI ‘aki ‘a e manavahë |
|
1 |
Koehä, ATONAI, ‘oku ke tu‘u noa ai´? |
|
2 |
‘Oku polepole-koofi ‘e he faihala´ ‘a e masiva— |
|
3 |
‘Oku ‘u‘ua ‘a e faikovi´ ‘i he‘ene fakalusa-noa´ |
|
4 |
Pehë ‘e he faikovi´, mo ‘ene fakafäsifasi´, |
|
5 |
‘Oku ola ‘ene founga´ ma‘u pë; |
|
6 |
‘Oku ne pehë, "‘E ‘ikai te u ngaue, |
|
7 |
‘Oku fonu hono ngutu´ ‘i he fakapapau, käkä, mo e muna; |
|
8 |
‘Oku ne toi mai mei he talalo´; |
|
9 |
‘Oku ne malumu hangë ha laione ‘i hono toi‘anga´, |
|
10 |
‘Oku ne punou, pea sikesike hifo, |
|
11 |
‘Oku ne fakakaukau,"‘Oku ‘ikai tokanga ‘a e ‘Otua´, |
|
12 |
ATONAI, tu‘u hake! |
|
13 |
‘Oku makatu‘unga ‘i he hä ‘a e fehi‘a ‘Otua ‘a e angakovi? |
|
14 |
Ka ‘oku ke sio mai! |
|
15 |
Laiki ‘a e nima ‘o e faihala´, |
|
16 |
Ko ATONAI ‘e tu‘i ‘o lauikuonga pea ta‘engata; |
|
17 |
Te ke fanongoa ‘a e holi ‘a e faiekina, ATONAI, |
|
18 |
Ke fakamaau‘i ‘a e paea´ mo si‘i havehave´, |
© Copyright 1997, Jione Havea
j.havea@tcu.edu
Electronic Publication on the Internet through
[ref: http://www.tongatapu.net.to]
Tonga
[
For a piece of the Kingdom, and Your Own Domain Name,